Dzisiejszy wpis poświęcony będzie dwóm dokumentom - zaświadczeniom odbycia kursu z zakresu obrony przeciwlotniczej i przeciwatomowej.
Pierwszy dokument pochodzi z roku 1960 a wystawiła go komenda miejska TOPL w Bydgoszczy. Jak widać jest on dość prosty, na kartce nieco większej niż format A5, w tle znajdują się stylizowane litery TOPL.
Drugi dokument prezentuje się bardziej okazale. Pochodzi z roku 1953, a wystawiła go Liga Przyjaciół Żołnierza, która w początkowym okresie mocno przyczyniła się do powstawania i rozwoju TOPL. W górnej części dyplomu umieszczono logo LPŻ, zaś w dolnej litery TOPL w ozdobnym kole. Warto zwrócić uwagę na pieczątkę z napisem "Zarząd Wojewódzki Stalinogród".
Zespół archiwalnych zdjęć przedstawiających ćwiczenia Terenowego Oddziału Samoobrony w Unisałwiu. Fotografie wykonano w latach 1970-72. Zdjęcia przechowywane są w Gminnej Bibliotece Publicznej w Unisławiu, a dostępne są online pod tym linkiem: [link].
Na pierwszych kilku zdjęciach widzimy służbę medyczno-sanitarną. Sanitariuszki są zuniformizowane, ale nie są to przepisowe mundury Powszechnej Samoobrony. Na ramionach widać opaski z czerwonym krzyżem.
Widać wyraźnie, że sanitariuszki noszą torby z maskami przeciwgazowymi oraz apteczki.
Na wszystkich zdjęciach widzimy sześć sanitariuszek, ale tylko jedne nosze. Jest to swego rodzaju ciekawostka, gdyż sekcja noszowa wg. przepisów składała się z czterech osób.
Na kolejnych zdjęciach widoczni są członkowie służby odkażania i dezaktywacji. Widzimy dwuczęściowe kombinezony pogumowane oraz maski przeciwgazowe.
Maski przeciwgazowe to najprawdopodobniej SzM-41. Natomiast dozymetrysta po prawej wyposażony jest jak się wydaje w przyrząd DP-66M.
Na poniższej fotografii widać grupę członków służby odkażania i dezaktywacji w kombinezonach i maskach, u jednej osoby widzimy rentgenometr D-08. Z prawej strony stoi zaś członek PS w berecie, widać torbę z maską przeciwgazową.
Tutaj grupa członków TOS działa w warunkach symulowanego pożaru, widzimy stertę płonących opon na pierwszym planie. Osoba po lewej zatyka w ziemi chorągiewkę, oznaczającą zapewne skażenie, natomiast dwóch pozostałych pcha wózkowy przyrząd odkażający WDP-2.
Na kolejnych dwóch zdjęciach ta sama grupa z WDP-2.
Na poniższej fotografii zapewne służba ratownictwa technicznego pracuje z wykorzystaniem ciężkiego sprzętu.
Zbiórka członków TOS, prawdopodobnie po zakończonych ćwiczeniach. Widzimy członków TOS ustawionych grupami, część ubrana jest w mundury PS, część w kombinezony przeciwchemiczne, dalej widać też służbę p.poż w charakterystycznych strażackich kaskach.
Na moim blogu prezentowałem już kilka typów Indywidualnych Pakietów Przeciwchemicznych. Standardowy Polski i Radziecki IPP w pojemniku z tworzywa (wpis dostępny tutaj: [link]), oraz nietypowy, radziecki IPP-8 w szklanej buteleczce (do przeczytania tutaj: [link]).
W Polsce, już po zakończeniu zimnej wojny, w roku 1995 wprowadzono do użycia nowy typ indywidualnych pakietów przeciwchemicznych: IPP-95.
Pakiet ten z zewnątrz nie rożni się aż tak bardzo od swego poprzednika IPP-51. Plastikowe etui ma podobny kształt, uszczelnione zamknięcie wykonane jest z taśmy izolacyjnej. Wewnątrz znajdują się następujące elementy:
- tubka z 90 g maści ochronno-odkażającej
- trzy woreczki zawierające około 25 g absorbentu krzemianowego
Jakiś czas temu pisałem na blogu o okolicznościowym medalu OC, wydanym na 30-to lecie tej formacji. Wpis można przeczytać tutaj: [link]. Dziś chciałbym przedstawić kolejny, podobny medal.
Na awersie widzimy kontur polski, z literami OC w środku. Wokół zaś napis "* POLSKA * RZECZPOSPOLITA LUDOWA".
Rewers medalu wygląda analogicznie jak rewers odznaczenia "Za zasługi dla Obrony Cywilnej PRL". Mamy tu motto formacji "Obrona Cywilna - chroni, pomaga, ratuje".
Ciężko powiedzieć z jakiej okazji mógł powstać medal. Autorami projektu są Emilia Nóżko-Paprocka oraz Eryk Plewko. Średnica medalu wynosi 70 mm. Wykonała go ze srebrzonego tombaku Mennica Państwowa w roku 1977. Nakład wyniósł 100 egzemplarzy.
W czasach zimnej wojny zagrożenie atakiem bronią jądrową, rodziło konieczność zabezpieczenia ludności przed skutkami jej użycia. Starano się więc zapewnić cywilom indywidualne środki ochronne, jednak maski przeciwgazowe były stosunkowo drogie. Zwłaszcza, gdy trzeba by wyprodukować ich miliony sztuk dla całego społeczeństwa, a potem wszystkie te maski gdzieś składować, konserwować i dbać, by zawsze wyposażone były w sprawne filtry. Byłoby to przedsięwzięcie trudne logistycznie i bardzo kosztowne. Tak więc choć starano się zapewnić przynajmniej części ludności dostęp do masek przeciwgazowych, poszukiwano także tańszych alternatyw. Nie wszędzie bowiem, profesjonalne maski przeciwgazowe były niezbędne. W rejonach bardziej oddalonych od epicentrum wybuchu jądrowego, głównym czynnikiem szkodliwym był opadający pył radioaktywny. Dla zapewnienia przed nim ochrony wystarczyłyby prowizoryczne, wykonane z tkaniny maski przeciwpyłowe.
W ZSRR opracowane maskę PTM-1, którą każdy mógł wykonać samodzielnie. Poświęcono tej masce osobną serię plansz Obrony Cywilnej ZSRR, które zawierały dokładną instrukcje, krok po kroku, jak ową maskę wykonać. Wspomniane plansze za jakiś czas z pewnością także pojawią się na blogu. Jednak wzmianki o możliwości wykonania podobnych masek pojawiały się także w Polsce. Wspomina o tym chociażby Informator Obrony Cywilnej z roku 1988. Wpis poświęcony tej publikacji można przeczytać tutaj: [link].
(Informator
OC z roku 1988 przedstawiający indywidualne środki ochrony dróg oddechowych, między innymi maskę przypominającą radziecką PTM-1 )
Ponieważ maski wykonywane były indywidualnie, poszczególne egzemplarze różnią się od siebie. Posiadane przeze mnie maska, w swej konstrukcji także odbiega od radzieckiego pierwowzoru. Wykonana jest z białej tkaniny, na głowie trzyma się dzięki elastycznej gumce. Okulary wykonane są z plastiku.
Na koniec ciekawostka, zdjęcie szkolnej drużyny medyczno-sanitarnej Polskiego Czerwonego Krzyża z Bielska, z roku 1976. Większość nosi maski SzM 41 M, jednak osoba skrajnie po prawej ma ubraną maskę materiałową.
Rentgenometr DP-63-A (ros. ДП-63-А) to produkowane w ZSRR urządzenie służące do pomiaru promieniowania.
Urządzenie produkowane było dość krótko, w latach 1960-66. Zestaw składa się z urządzenia pomiarowego w futerale na pasek, oraz instrukcji.
Sam miernik wykonany jest z bakelitu, natomiast futerał uszyto z materiału skóropodobnego. Zasilanie stanowią dwie nietypowe radzieckie baterie KB-1 o napięciu 3V. Przy odrobienie starań można w ich gniazdo dopasować zwykłe paluszki. Jednak sam miernik nie nadaje się raczej do prowadzenia pomiarów w domowych warunkach, ze względu na zakres - od 0,1 R/h do 50 R/h. Jest to charakterystyczna cecha urządzeń z tamtych czasów, budowane były one bowiem na wypadek wojny jądrowej, podczas której ewentualne wartości promieniowania byłyby dużo większe.
Miernik DP-63-A jest urządzeniem raczej rzadko spotykanym. Jego największym atutem, dla kolekcjonerów dziś, jest skala pokryta farbą radową. Wartość promieniowania Gamm zmierzona Polaronem wyniosła około 25 μSv/h. Z jednej strony całkiem sporo jak na domowe źródło promieniowania, z drugiej jednak strony zbyt mało, by zakłócić pracę samego DP-63-A. Nie należy się też martwić o zdrowie, nie jest to ilość, jaka przy normalnym użytkowaniu mogłaby wpłynąć na organizm człowieka. Jednak znamiennym jest fakt, że urządzenie służące do pomiaru promieniowania, samo jest też jego źródłem.
Za pomiar poziomu radiacji odpowiadają dwie tuby - SI-10BG, która pokrywa zakres od 01, do 1,5 R/h, oraz SI-11BG, która pozwala mierzyć wartości w zakresie 1,5 do 50 R/h.
Na koniec dwie radzieckie plansze przedstawiające zagadnienia obsługi rentgenometru DP-63-A.
Wejście do schronu powinno być dobrze oznaczone, tak by w sytuacji zagrożenia, każdy bez problemu odnalazł odpowiednie drzwi. Spotykanym czasem rozwiązaniem była lampa nad wejściem. Na przykład taka, jak widoczna poniżej.
Obudowa lampy wykonana jest z blachy. Przód stanowi szyba z naniesionym czerwonym napisem "schron", na białym tle. W górnej części umieszczono dwa uchwyty, pozwalające zawiesić obudowę na ścianie. Niegdyś lampa ta wskazywała zapewne wejście do schronu pod jakimś budynkiem mieszkalnym lub zakładem pracy. Dziś stanowi ciekawą pamiątkę z czasów zimnej wojny.
Gry S.T.A.L.K.E.R. nie trzeba chyba przedstawiać nikomu, kto zainteresowany jest nurtem postapokaliptycznego w fantastyce. "Cień Czarnobyla", "Czyste Niebo" i "Zew Prypeci" zebrały sobie rzeszę wiernych fanów, dla których owe gry stały się kultowe. I choć od premiery "Zewu Prypeci" minęło już 11 lat, fani o grze nie zapomnieli. Do teraz, każdym chyba większym konwencie fantastyki spotkać można kogoś, przebranego za Stalkera. Dla wielu zresztą, właśnie gry ukraińskiego studia GSC Game World stały się początkiem fascynacji tą postacią.
Gry z serii S.T.A.L.K.E.R. nie doczekały się jak dotąd opisu ani recenzji na moim blogu. Choć może się to wydawać dziwne, gdyż blog ten, gdy powstał pięć lat temu poświęcony był przede wszystkim postaci Stalkera. Czuję jednak, że nie byłbym w stanie napisać w tym temacie niczego, co byłoby wystarczające. Abstrahując od faktu, że o grach S.T.A.L.K.E.R. napisano już bardzo wiele. Wspomnę więc tylko o tym, że po "Pikniku na skraju drogi" Strugackich (mój wpis o tej książce: [link]) i filmie "Stalker" Tarkowskiego (oraz o filmie: [link]), który wyszedł w roku 1979, postać Stalkera została niejako zapomniana. Dopiero gry z serii S.T.A.L.K.E.R. dały początek odrodzeniu tej specyficznej konwencji w XXI wieku. Jestem pewien, że gdyby nie gry studia GSC nie powstałoby Uniwersum Metro 2033, ani wiele innych książek, gier, piosenek i innych tworów kulturowych związanych z tematem.
Tym bardziej ekscytujący jest fakt, że gry S.T.A.L.K.E.R. po jedenastu latach wreszcie doczekały się kontynuacji! Zaprezentowany właśnie zwiastun gry S.T.A.L.K.E.R. 2, choć nie pokazuje konkretów, jest bez wątpienia klimatyczny.
W zwiastunie widzimy kilka charakterystycznych dla Zony miejsc, jak na przykład wesołe miasteczko w Prypeci, czy antenę radaru Duga-2, zwanego w Polsce "Okiem Moskwy". Moje wpis z odwiedzin w tych miejscach można przeczytać na blogu, tutaj wesołe miasteczko: [link], a tutaj radar Duga-2: [link]. W zwiastunie widać też kilka anomalii, artefaktów, oraz najprawdopodobniej nadciągającą emisję. Teraz pozostaje tylko czekać na datę premiery!
Kolejny wpis prezentujący plansze edukacyjne Obrony Cywilnej Związku Radzieckiego. Poprzednie można zobaczyć tutaj: [link].
Poniższy zestaw pochodzi z roku 1968 i składa się z 49 przezroczy,
które powstały w celach edukacyjnych. Prezentowane dziś plansze obrazują
przede wszystkim jak zachować się po ogłoszeniu alarmu.
"Jeśli zabrzmi alarm"
"Sygnał "Alarm powietrzny" (WT) ostrzega o bezpośrednim zagrożeniu atakiem przeciwnika." WT czyli "ВТ" to skrót od rosyjskiego "Воздушная Тревога", czyli właśnie "Alarm Powietrzny".
"Ten sygnał będzie przekazywany sztabom Obrony Cywilnej przez radio..." Warto zwrócić uwagę na opaskę z literami "ГО" na ramieniu osoby widocznej na rysunku. "ГО" to skrót od "Гражданская Оборона" czyli "Obrona Cywilna".
"W chwili nadania sygnału "alarm powietrzny" na podjęcia działań w celu waszej ochrony może być tylko kilka minut. Dlatego, usłyszawszy sygnał, działaj rozsądnie, szybko, ale bez zamieszania i paniki."
"W zakładach przemysłowych po sygnale WT szybko wyłączcie maszyny i agregaty,"
"odłączcie od agregatów gaz, prąd i sprężone powietrze."
"W warsztatach, gdzie nie da się całkowicie wyłączyć maszyn, mechanizmów i agregatów, trzeba obniżyć tryb ich pracy (temperaturę, nacisk, obroty itp.)"
"Transport wewnątrzzakładowy ukryjcie pod zadaszeniem." Warto zwrócić uwagę, że widoczna na zdjęciu osoba z wyciągniętą ręką ma torbę z maską przeciwgazową. I choć postać nie jest umundurowana, na ramieniu widoczna jest opaska, prawdopodobnie Obrony Cywilnej.
"Następnie szybko udajcie się do schronów"
"Jeśli nie możecie opuścić miejsca pracy, posłużcie się dla ochrony jednoosobowym ukryciem, przygotowanym blisko niego." Przedstawione tutaj jednoosobowe ukrycie jest bardzo insertujące. Ciekaw jestem czy podobne instalacje rzeczywiście funkcjonowały w niektórych zakładach, czy jedynie planowano ich instalację w okresie podwyższonego zagrożenia.
"Jeśli jesteście w czasie sygnału WT w domu, natychmiast ubierzcie siebie i swoje dzieci."
"Wyłączcie urządzenia grzewcze, gaz, światło."
"Weźcie przygotowane, indywidualne środki ochrony, niewielki zapas produktów (spożywczych) i wody, wszystkie dokumenty i szybko udajcie się do schronów lub ukryć."
"Wychodząc z domu, ostrzeżcie o zagrożeniu sąsiadów: nie wykluczone, że oni nie usłyszeli sygnału."
"Do schronu lub ukrycia idźcie zorganizowani i bez zamieszania. Pomóżcie dzieciom i osobom starszym."
"Nie stwarzacie zgiełku przy wejściu do schronu. W pierwszej kolejności przepuszczajcie dzieci i starszych."
"Postępujcie zgodnie z zasadami przebywania w schronie. Podczas korzystania ze schronu niedozwolone jest chodzenie bez potrzeby, palenie, zapalanie lamp naftowych i świec. Nie wolno przynosić wielkogabarytowych przedmiotów, substancji łatwopalnych i o silnym zapachu, ani przyprowadzać zwierząt."
"Pomieszczenia schronu zajmujcie według wskazań posterunków Obrony Cywilnej." Dobrze widoczny nieumundurowany członek OC, z opaską na ramieniu.
"Wypełniajcie wszystkich ich polecenia i pomagajcie utrzymać porządek."
"Bądźcie gotowi uczestniczyć w obsługiwaniu urządzeń filtro-wentylacyjnych i innych systemów podawania powietrza."
"Zajmując miejsce w schronie, cały czas trzymajcie przy sobie przygotowane indywidualne środki ochrony."
"Kiedy tylko wejdziecie do ukrycia, od razu załóżcie indywidualne środki ochrony, gdyż tutaj może przenikać pył radioaktywny."
"Jeśli sygnał "WT" zastał was w pobliżu stacji metra, ukryjcie się tam. To najbardziej niezawodne ukrycie."
"Jeśli w momencie alarmu powietrznego znajdujecie się w sklepie, nie róbcie zamieszania i nie siejcie paniki. Posłuchajcie poleceń administratora: on wyjaśni, co należy robić."
"Znajdując się w nieznanym terenie, zwróćcie się do posterunków ochrony porządku publicznego. Oni wskażą wam, gdzie się ukryć."
"Przebywając w autobusie, tramwaju lub trolejbusie, czekajcie aż się zatrzyma, wyjdźcie i ukryjcie się w najbliższym schronie."
"Jeśli znaleźliście się na skraju miasta, skorzystajcie z transportu zbiorowego, żeby szybko wyjechać poza miasto, Tam będziecie bezpieczni."
"Jeśli alarm powietrzny zastanie was na drodze i nie uda wam się dotrzeć do schronu, ukryjcie się w kanale (rowie),"
"za kamiennym ogrodzeniem,"
"w rowie, jamie, żelbetowej rurze przepustu pod drogą."
"Nie zostawajcie przy ścianach budynków: one mogą zawalić się i was przysypać."
"Jeśli zostaliście w mieszkaniu, niezwłocznie połóżcie się na podłodze przy ścianie zewnętrznej pod osłoną muru."
"Jeśli żyjecie i pracujecie w obszarze wiejskim, to, usłyszawszy sygnał "Alarm powietrzny", wstrzymajcie pracę i udajcie się do ukrycia."
"Jeśli będziecie przebywać na polu lub w lesie, ukryjcie się w zagłębieniu, wąwozie, jamie."
"Lekcje w szkole (należy) niezwłocznie przerwać, i wszyscy uczniowie pod przewodnictwem nauczyciela udają się do ukrycia."
"Przebywając w domu, ukryjcie się w zawczasu przygotowanym ukryciu - w piwnicy, ziemiance,"
"składziku, transzei."
"Pracownicy gospodarstw hodowlanych mogą ukryć się w samych pomieszczeniach fermy, lub w jej pobliżu."
"Bydło, znajdujące się na pastwisku, lepiej pognać w zagłębienie lub las."
"W rejonach górniczych można do ukrycia wykorzystać szyby"
"i sztolnie"
"Jeśli zagrożenie atakiem minęło, przez radio zostanie nadany sygnał "Odwołuję alarm powietrzny"."
"Po tym sygnale wszyscy obywatele opuszczają schrony i ukrycia i wracają do pracy."
"Od zorganizowania i ścisłego przestrzegania zasad postępowania po sygnale "alarm powietrzny" będzie zależało ocalenie waszego życia."
