TOPL zakładów chemicznych "Organika" w Żarowie

W dzisiejszym wpisie chciałbym zaprezentować zbiór fotografii, dokumentujących formację Terenowej Obrony Przeciwlotniczej w Dolnośląskich Zakładach Chemicznych DZCH "Organika" w Żarowie. Zdjęcia powstały w latach 1956-1967, utrwalono na nich przede wszystkim różnego typu zawody i eliminacje, a także ćwiczenia i inne wydarzenia z życia zakładowej TOPL.

Pierwsze zdjęcie pochodzi z roku 1956. Widzimy tu członków drużyny medyczno-sanitarnej, podczas ćwiczeń. Na głowach mają oni pomalowane na biało hełmy, oraz maski przeciwgazowe.

Kolejne zdjęcie, także z roku 1956. Tym razem, widzimy członków drużyny przeciwpożarowej. Drużyny ppoż. zawsze wydają się najlepiej wyposażone i umundurowane, tak samo jest i w tym przypadku. Widzimy strażackie hełmy, mundury i charakterystyczne szerokie pasy.

Rok 1957. Drużyna medyczno-sanitarna, o czym świadczą nie tylko nosze, ale i charakterystyczne opaski TOPL, białe, z czerwonym krzyżem. Widzimy, że wszyscy noszą identyczne stroje i nakrycia głowy, nie jest to jednak oficjalne umundurowanie, gdyż TOPL takowego nie posiadała. Wszyscy mają także naszyte na bluzy naszywki. TOPL nie miała żadnych oficjalnych oznaczeń, oprócz opasek na ramię, zatem musiała to być inicjatywa zakładu. Skoro zakupiono członkom TOPL osobne stroje, oraz specjalne naszywki, pokazuje to, jak dużą wagę w "Organice" przywiązywano do kwestii Obrony Cywilnej.

Ponownie rok 1957 i drużyna medyczno-sanitarna. Tym razem na głowach sanitariuszek malownicze chusty.

Rok 1959. Kierownictwo TOPL zakładu, w schronie-stanowisku dowodzenia. Wygląda na to, że szef każdej służby posiada odpowiednią opaskę na ramię, u jednej osoby widoczna jest także naszywka, taka sama, jak u drużyny medyczno-sanitarnej, na zdjęciach powyżej. Zwraca też uwagę ilość telefonów polowych i innego sprzętu łączności.

Rok 1960. Członek drużyny łączności TOPL. Widzimy torbę z maską przeciwgazową, oraz "mundur" z naszywką, znaną z poprzednich fotografii.

Rok 1961, drużyna medyczno-sanitarna na zawodach. Ponownie identyczne berety, stroje i opaski na ramię z czerwonym krzyżem.

Tu z kolei sanitariuszki mają na głowach kaski. Ciężko powiedzieć, czy w zakładzie istniały dwie drużyny medyczno-sanitarne, jedna wyposażona w hełmy, a druga nie, czy też hełmy ubierano tylko przy wykonywaniu określonych zadań.

Drużyna przeciwpożarowa na tych samych zawodach.

Widzimy standardowy komplet oporządzenia, osoba najbardziej z prawej, prawdopodobnie dowódca ma widoczną na ramieniu opaskę.

Bieg w maskach i kombinezonach przeciwchemicznych.

Członek drużyny łączności, w masce przeciwgazowej SzM 41 M i kasku, na słupie telefonicznym. Zwracają uwagę ciekawe słupołazy. 

Rok 1962, drużyna medyczno-sanitarna na ćwiczeniach. Widzimy identyczne bluzy, białe hełmy oraz nosze. Na tym zdjęciu widać też dokładnie, że torby na maski przeciwgazowe wykonane są z materiału w kamuflażu wz. 58 "deszczyk". Wszystkie sanitariuszki mają też przewieszoną przez ramię drugą torbę, najprawdopodobniej zawierającą kombinezon przeciwchemiczny. 

Rok 1962, członkowie TOPL wykonują prace użyteczne na rzecz zakładu. Białe opaski sugerują, że są to członkowie drużyny ratownictwa technicznego.

Rok 1963, drużyna medyczno-sanitarna. Torby z maskami przeciwgazowymi, opaski z czerwonym krzyżem i hełmy takie same jak poprzednio.

Kolejne zdjęcie także opisane jest, jako pochodzące z roku 1963, jednak mam co do tego pewne wątpliwości. Wydaje mi się, że naszywki na bluzach sanitariuszek drużyny medyczno-sanitarnej są inne niż poprzednio, oraz, że można tam dostrzec skrót "ZOS". Ponadto, brakuje "toplowskich" opasek z czerwonym krzyżem. 

Rok 1963, stanowisko dowodzenia TOPL zakładu.

Nadal rok 1963, drużyna przeciwpożarowa.

I na koniec roku 1963, drużyna przeciwchemiczna TOPL. Wszyscy w kombinezonach i maskach przeciwgazowych, pchają wózkowy przyrząd odkażający WDP-2. Warto też zwrócić uwagę na hełmy, które mają dość specyficzny kształt. Prawdopodobnie są to jakieś kaski ochronne z tworzywa sztucznego.

Rok 1964. Drużyna łączności, wszyscy w hełmach i maskach przeciwgazowych. Na hełmie osoby najbardziej po lewej widzimy owinięty biały bandaż. Prawdopodobnie jest to jakieś oznaczenie funkcji (np. dowódca drużyny), trudno jednak dokładnie stwierdzić.

Rok 1964, drużyna medyczno-sanitarna.

Rok 1965, drużyna przeciwpożarowa.

Także rok 1965, drużyna przeciwchemiczna. Tutaj widzimy dokładnie, że jedna z osób ma owinięty na hełmie bandaż lub jakąś taśmę. Wszyscy noszą maski przeciwgazowe typu SzM 41 M.

Rok 1965, drużyna ppoż.

Rok 1965, drużyna łączności. Wszyscy w jednolitych kombinezonach, u dwóch osób widać naszywki na piersi. Wszyscy noszą też hełmy, oraz mają po dwie torby - jedną z maską p.gaz a drugą z gumowym kombinezonem. Osoba najbardziej po prawej ma opaskę z literą "S". Prawdopodobnie jest to oznaczenie sędziego, podczas zawodów/eliminacji drużyn TOPL.

Rok 1965, drużyna medyczno-sanitarna. Na pierwszym planie sanitariuszki z DZCH "Organika", z naszywkami na piersiach i z opaskami z czerwonym krzyżem. Z tyłu członkini drużyny z innego zakładu, z okrągłą naszywką z czerwonym krzyżem na ramieniu, oraz w białym kasku, także z czerwonym krzyżem. Najbardziej po lewej, widzimy przykład użycia pałatki.

Rok 1965, ponownie drużyna medyczno-sanitarna. Sanitariuszki po prawej, odwrócona plecami ma widoczne przerzucone przez ramiona tzw. pasy noszowe.

Rok 1967, przeformowanie TOPL na Powszechną Samoobronę, i zmiana zakładowej formacji TOPL na ZOS, czyli Zakładowy Oddział Samoobrony.

Wszystkie zdjęcia pochodzą ze strony: http://www.izba.centrum.zarow.pl

Radziecka kronika filmowa o Obronie Cywilnej ZSRR

Pochodząca z roku 1980 kronika filmowa, pokrótce przedstawiająca strukturę i zadania Obrony Cywilnej Związku Radzieckiego, oraz środki jakimi dysponują jej formacje, by realizować wyznaczone cele. Zaskakujący jest jednak wstęp, w trwającym niespełna 9 minut filmie, pierwsze dwie minuty zajmuje fragment mocno propagandowy. W polskich publikacjach zdarzały się oczywiście elementy o podobnym wydźwięku, jednak stopniowo zanikły one w latach '70. W książeczkach i ulotkach z lat '80 są już zupełnie nieobecne.

Ćwiczenia ZOS huty Karol w Wałbrzychu

Od pewnego czasu staram się zamieszczać na blogu historyczne zdjęcia, obrazujące ćwiczenia Obrony Cywilnej i jej poprzedniczek w czasach PRL-u. Wpisy te można zobaczyć tutaj: [link]. Dzisiaj chciałbym zaprezentować zdjęcia wykonane podczas ćwiczeń TOPL oraz PS na terenie huty Karol w Wałbrzychu. Fotografie w większości są bardzo dobrej jakości i pozwalają ze szczegółami przyjrzeć się detalom strojów i wyposażenia członków zakładowej formacji TOPL i PS.

Pierwsze zdjęcie pochodzi z roku 1957. Oryginalny podpis głosi: "Posterunek ochrony porządku na stanowisku". Widzimy tu członka służby porządkowo-ochronnej TOPL w masce przeciwgazowej typu SzM 41. Ubrany jest on w płaszcz przypominający wojskowy oraz mundurową czapkę. Do pasa przypiętą ma nie tylko torbę na maskę p.gaz, ale także kaburę z pistoletem TT wz.33. Jest to niemal na pewno członek straży przemysłowej. Wydaje się, że to przede wszystkim osoby służące w tej formacji przydzielane były do służby porządkowo ochronnej, najpierw w ramach TOPL, potem PS i ostatecznie OC.

Kolejna fotografia jest rok starsza, pochodzi z 1958. Oryginalny podpis brzmi: "TOPL zakładu - drużyna ppoż. w drodze do akcji". Widzimy tu członków służby przeciwpożarowej, o czym świadczy nie tylko podpis, ale także charakterystyczne szerokie pasy oraz czerwone opaski ze skrótem TOPL. Wszyscy na zdjęciu odziani są w ochronne "kombinezony pogumowane", maski p.gaz typu SzM 41 oraz bakelitowe kaski ochronne.

Zdjęcie z roku 1960. Wszyscy członkowie TOPL ubrani są w kombinezony oraz maski przeciwgazowe. Nie widać opasek z oznaczeniem formacji, jednak po noszach oraz dodatkowych torbach (zapewne apteczkach) można wnioskować, że mamy do czynienia z formacją medyczno-sanitarną.

Rok 1960. Trzech członków TOPL, najprawdopodobniej służby przeciwchemicznej. Na kombinezonach widzimy opaski ze skrótem TOPL (prawdopodobnie żółte), wszyscy noszą maski p.gaz typu SzM 41. Osoba po środku ma na szyi rentgenometr D-08.

Rok 1964. Członkowie służby medyczno sanitarnej ewakuują rannego. Tak jak na poprzednich zdjęciach, wszyscy noszą kombinezony oraz maski SzM 41. Tylko jedna osoba ma widoczną opaskę z czerwonym krzyżem.

Ponownie rok 1964 i zapewne tutaj także widać członków służby medyczno-sanitarnej. Brak jednak widocznych opasek z czerwonym krzyżem. Wszyscy noszą maski przeciwgazowe SzM 41 i zdają się być ubrani we w miarę jednolite kombinezony robocze.

I ostatnie zdjęcie z roku 1964. Ponownie służba medyczno-sanitarna, wszyscy ubrani w kombinezony ochronne i maski przeciwgazowe. Prawdopodobnie tylko jedna osoba nosi opaskę na ramię (z przodu, po prawej), wszyscy mają jednak na głowach białe kaski ochronne z czerwonym krzyżem.

Rok 1965. Wszyscy na zdjęciu są w kombinezonach ochronnych i maskach p.gaz SzM 41. Brak widocznych opasek na ramię, co może być spowodowane faktem, że w tym roku TOPL przeformowano w Powszechną Samoobronę. Osoba z przodu po lewej niesie ogromną torbę, być może apteczkę.

I znów rok 1965. Być może na zdjęciu widzimy tę samą grupę, co na poprzedniej fotografii, wskazuje na to sporych rozmiarów torba u osoby z przodu. Tutaj najpewniej są to członkowie służby medyczno-sanitarnej.

Rok 1967. Członkowie służby medyczno-sanitarnej PS ewakuują rannego, którego rolę odgrywa uczeń którejś z pobliskich szkół. Wszyscy ubrani w kombinezony ochronne i maski przeciwgazowe.

Rok 1969. Członkowie służby medyczno-sanitarnej Zakładowego Oddziału Samoobrony. Odziani w kombinezony przeciwchemiczne, maski p.gaz oraz białe kaski z czerwonym krzyżem. Ich poczynaniom bacznie przygląda się szef zakładu, a może zewnętrzny obserwator?

Znów rok 1969. Zapewne ta sama grupa członków drużyny medyczno-sanitarnej ZOS, co powyżej. Ciekawostką jest widoczny na zdjęciu motor z koszem, zapewne używane przez PS.

Ostatnie zdjęcie z roku 1969, oryginalny podpis głosi: "Na terenie przedsiębiorstwa przeprowadzono ćwiczenia zgrywające Z.O.S., w których wzięło udział 155 osób. W wyniku obserwacji rozjemców ćwiczenia oceniono na +dobry.". Mamy tutaj cenną informację mówiącą, jak liczne były struktury zakładowego oddziału PS w tamtych czasach. 

I na koniec zdjęcie z roku 1972, przedstawiające członków służby przeciwpożarowej ZOS. Widzimy maski przeciwgazowe oraz strażackie kaski na głowach.

Zdjęcia pochodzą ze strony: polska-org.pl

"Zbiór umownych znaków taktycznych i topograficznych oraz skrótów używanych w Obronie Cywilnej"

"Zbiór umownych znaków taktycznych i topograficznych oraz skrótów używanych w Obronie Cywilnej" to wydana w roku 1967 książeczka, na użytek członków wszystkich formacji OC. Publikacja wydana została nakładem Inspektoratu Obrony Cywilnej Kraju. Książeczka posiada na okładce adnotacje "Do użytku służbowego". Niewielki zeszycik jest właściwie zbiorem, katalogiem znaków i skrótów nanoszonych na plany i mapy, oraz norm dotyczących ich rozmieszczania.

Okładka.

Zawartość podzielona została na rozdziały, symbole oraz skróty pogrupowane są ze względu na typy i przeznaczenie.

Niektóre ujęte w książeczce symbole są bardzo ciekawe. Oznaczenie niewypału rzeczywiście mogło być bardzo przydatne dla członków OC. Jednak symbole związane z oznaczaniem na mapach działań grup dywersyjnych przeciwnika (zapewne z myślą o członkach służby porządkowo-ochronnej) pokazują, jak szerokie miało być spektrum działania Obrony Cywilnej.

Na koniec coś, czego zabraknąć nie mogło, czyli wszelkie oznaczenia związane z użyciem broni masowego rażenia.